مریوان و مشکلات محیط زیستی آن / آرمان غفوری

موکریان – اشاره: جنگلهای زاگروس سرمایه ایی جاودان مورد استفاده همه ی مردم است، چندین سال از عمر پیوستن آتش سوزی به جان آن را شاهدیم، از مریوان تا ایلام و از گیلانغرب تا بانه و سنندج … همگی در فصل تابستان و آخر بهار تابلویی سیاه مهمانشان می شوند.

 

 

حالا دیگر وقت آن است که باور ﻛﻨﻴﻢ هیچ ارزانی بی ﺣﻜﻤﺖ ﻧﻴﺴﺖ. محیط زیست ما با مدیریت‌ها و استفاده‌های نادرست در معرض نابودی قرار گرفته است و این یعنی مرگ تدریجی زندگی به دست بشریت. آیا برای شما قابل قبول است که با استفاده کردن از زندگی امروز، زندگی نسلهای آینده را به مخاطره و حتی نابودی بکشانیم؟ دولت هم احساس مسئولیتی در قبال این مخاطرات نمی کند و حتی پرونده های متخلفین متعرضان محیط زیست جایگاهشان در بایگانی می باشد که چند سانتی متر هم از گرد و خاک روی آنها انباشته شده است! و این یعنی اوج فاجعه و خیانت به زندگی کره ی زیستی و توسعه تخریبات که هیچکس دغدغه ایی برای محافظت از طبیعت خود نداشته باشد. باید از شعارهای ناعمل گرایانه دور شویم و به میدان عمل بیاییم، همان میدان درست مصرف کردن، درست مدیریت کردن، درست آموزش دادن و درست اندیشیدن.موانع و مشکلات زیادی پیش روی محیط زیست ما قرار گرفته است که تا خرخره بالا آمده و در آینده نه چندان دور اگر کنترل نگردد در مرداب آن غرق خواهیم شد. محیط زیست هیچ وقت حد و مرزی ندارد و تمام کره ی زمین زنجیره وار به هم متصل هستند، مریوان هم یکی از گوشه های این کره زیستی است که دسخوش تغییرات زیادی شده است و در زیر چند مشکل که گریبان گیر محیط زیست شده است را خاطر نشان می کنم:

 

الف) دریاچه زریبار با مساحتی بالغ بر ٥ کیلومتر و حجم تقریبی آن حدود ٣٠ ملیون متر مکعب برآورد شده است. زریبار بدلیل تنوع زیستی و بزرگترین دریاچه آب شیرین جهان برای منطقه همیشه مورد بازدید تعداد زیادی از گردشگران داخلی و خارجی شده است اما متاسفانه بدلیل مدیریت و استفاده نادرست کم کم به ویرانه تبدیل می شود. زریبار با توجه به اینکه زمین های کشاورزی و روستاهایی گرداگرد آن هستند همیشه دسخوش روش های نادرست برای استفاده کردن شده است. با وجود زمین های کشاورزی نزدیک، هر قطعه زمینی یک یا دو چاه حفر کرده است و این امر باعث فرو نشست زمین و به هدر رفتن آب و تبخیر آن می شود. زمینهای کشاورزی دیمی و آبی با وجود استفاده از کودهای شیمیایی در مواقع بارش باران و جاری شدن سیلاب رودخانه های فصلی به دریاچه موجب شستشوی مواد شیمیایی و رسوبی و ریختن آن به داخل آب می گردد که باعث به هم خوردن تنوع زیستی و انباشته شدن رسوبات در سوراخ چشمه های خود جوش و منبع تغذیه ایی برای رشد نیزار ها خواهد گردید. ریختن فاضلاب های خانگی روستاهای مجاور به داخل دریاچه کاملا هر روز و هر شب تهدیدی برای اکوسیستم زریبار است. با وجود تعدادی از قایق های موتوری از اسکله داران که سوخت آنها ازبنزین تامین می شود بر روی سطح آب، لکه های از سوخت بر روی آب نشت می کند و به بدن ماهی ها آلوده می شود در نتیجه انسان آن را در وعده های غذایی خود مصرف و باعث بیماری و مسمومی غذا خواهد گردید.احداث پالایشگاه در کنار دریاچه زریبار تعرض به شعور و فهم مردم و فعالان عرصه زیست محیطی است. بسیار متاسفیم که بعضی مسئولان استانی و شهرستان مریوان بدون اخذ مجوز از سازمان محیط زیست اقدام به احداث پالایشگاه در حریم تالاب زریبار می نمایند و آگهی استخدام صادر می کنند اگر مقاومت نیروهای مردمی و انجمن سبز چیا نبودند حال پالایشگاه در حال احداث بود و همچنان باید مرگ بزرگترین دریاچه آب شیرین جهان را می دیدیم و دیگر هیچ مسئول و ادارات مربوطه ایی سرش را پایین نمی آورد. اگر دولت برای بیکاران ما می خواهد کار پیدا بکند، مریوان قطب تولید کننده توت فرنگی و محصولاتی همچون گوجه فرنگی و انگور سیاه می باشد، با درست کردن کارخانه آبمیوه گیری یا رب سازی و کارخانه بسته بندی با کم ترین هزینه بیشترین استفاده و اشتغال زایی خواهیم داشت.

 

ب) جنگلها و آتش سوزی؛ جنگلهای زاگروس سرمایه ایی جاودان مورد استفاده همه ی مردم است، چندین سال از عمر پیوستن آتش سوزی به جان آن را شاهدیم، از مریوان تا ایلام و از گیلانغرب تا بانه و سنندج … همگی در فصل تابستان و آخر بهار تابلویی سیاه مهمانشان می شوند. آمارهای زیادی در سالهای مختلف توسط انجمن مردم نهاد “انجمن سبز چیا” منتشر شده است که در سال ١٣٨٩ نزدیک به ٩٠٠ مورد آتش سوزی فقط در جنگلهای مریوان و سروآباد داشته ایم. اگر انجمن مردمی سبز چیا نبود الان تنفس کشیدن در جنگلهای با قدمت زیاد تاریخی مشکل بود، آتش سوزی هایی که اکثرا عمدی می باشند و دولت هم بی صدا از کنار آن فقط اندک آمار و ارقامی را گزارش می دهد برای پوشاندن این فاجعه ی بزرگ که با این روش طمع کاران زمین خوار هر روز پایبند به زمین خواری می شوند.

ج) شکار و شکارچی؛ چند سال پیش خبری  منتشر شد مبنی بر این که یک شکارچی اهل منطقه هورامان نزدیک مریوان به نام احمد عزیزی از شکار کردن توبه کرد و طی مراسمی تفنگ شکاری خود را در میدان روستای «درکی» شکست.
اگر بیشتر کنکاش کنیم در می یابیم، این دختر جوان تحت تاثیر و آموزش یک سازمان مردمی به اسم “انجمن سبز چیا” که ٩ سال است با مجوزرسمی و در کل نزدیک ١٨ سال مشغول فعالیت  قرار گرفته که هدفش حفظ محیط زیست است.
این انجمن بدون دریافت کمک دولتی فقط از طریق کمک های مردمی موفق به کلاسهای آموزشی، سخنرانی، نمایشگاه و خاموش کردن آتش سوزی جنگلهای زاگروس حتی در دورترین نقاط روستاها شده، در نتیجه چراغ حفظ محیط زیست را در میان مردم بخصوص جوانان روشن کرده است. نا عدالتی و نا مساوی بودن را باید آنجا دید که هنوز مجوز اسلحه و فشنگ شکار از سوی دولت به مردم داده شده است. با زیاد شدن شکار جدا از اینکه حیوانات نایاب کوهستانی از بین می روند، با شکار پرندگان و جانوران زنجیره غذایی را از تعادل خارج کرده ایم و دیگر به صورت طبیعی کنترل نمی شود، مخصوصا در سال جاری شاهد پروانە برگ خوار در جنگلهای زاگروس هستیم که راه حل سم پاشی کردن تنها آب و هوا و خاک را آلوده می کند.

د) مریوان و تولید انبوه آشغال؛ با توجه به آمار و ارقامی که موجود استدر مریوان نزدیک به ١٢٠٠ گرم در شبانه روز برای یک نفر آشغال تولید می کند و این تقریبا دو برابر سرانه تولید در کشور است، پارسال سه روز مانده بود به شروع سال جدید که شهرداری مریوان برای ریختن آشغالهای مریوان به دره سماقان پناه برد که خوشبختانه مردم آن منطقه مانع تعرض به زمینهای بکر و دست نخورده آنجا شدند چون به طور جدی آسیبی به بدنه محیط زیست آنجا وارد می شد. راه حلی را که می توان برای این امر ایجاد کرد ایجاد کارخانه بازیافت است و مشخص کردن مکانی برای تفکیک و تبدیل پسماندها، همان سایت قبلی عصر آباد می باشد، با این روش از تخریب و آلوده کردن مکان دیگر چشم پوشی خواهیم کرد. البته با توجه به زیاد بودن حجم تولیدی سرانه شهرستان مریوان از طریق آموزشهایی در این باب مردم را یاد بدهیم که آشغال کمتری تولید کنند.

و) سد سازی؛ با ساختن سد تیرهایی را در کوتاه و بلند مدت بر پیکر طبیعت وارد می کنیم، رسانه ها پشت سر هم از ساختن سد هایی خبر می دهند و ابراز می کنند که منفعت و سود اقتصادی سد سازی یکی از اهداف دولت است اما در واقع جز ضربه وارد کردن و تخریب کردن بر محیط زیست چیزی دیگری سودمند در ورای آن دیده نمی شود، نمونه ی سدی که در کردستان ساخته شد سد داریان بود که  چندین آثار باستانی، مرقد امامزاده عبیدالله، چشمه تاریخی بل و مساحت زیادی اکوسیستم و جنگلهای بلوط را مدفون کرد و باعث تغیرات اقلیمی گردید حتی باعث بسته شدن راه های جاده ایی روستاهای آن منطقه شد و تازگی هم از نماینده محترم شهرستانهای مریوان و سروآباد حبر رسیده است که باید جاده ای  به طول چند کیلومتر احداث گردد، در واقع ساختن همچین جاده ای از لحاظ ارزیابی محیط زیست اشتباه است و  باعث تخریب بی رویه جنگلها و بر هم زدن اکوسیستم آن منطقه خواهد گردید. نمونه های بارز دیگری وجود دارند که همگی مصداق همچین فاجعه های محیط زیستی و زندگی مردم هستند.

 

٭شرق