به حل مشکل با بغداد امیدوار هستیم

موکریان – «حکمت محمد کریم» معروف به «ملابختیار» یکی از تأثیرگذارترین سیاست‌مداران در حزب «اتحادیه میهنی» اقلیم کردستان عراق است. این سیاست‌مدار و چهره سیاسی علاوه بر کار سیاسی، صاحب اندیشه سیاسی و تألیفات زیادی در حوزه سیاست است که از جمله آنان می‌توان به دموکراسی در میان مدرنیته و پست‌مدرنیته، دموکراسی بعد از جنگ سرد، آزادی عقل و جامعه مدنی و جنبش کردستان و تغییرات معاصر اشاره کرد. او معتقد است که ایران و ترکیه در اظهارات رسمی، مخالف استقلال اقلیم کردستان هستند، اما این به این معنی نیست که نتوانیم با آنها گفت‌وگو کنیم و مواضع این دو قدرت بزرگ منطقه نسبت به سده گذشته بسیار نرم‌تر شده است. به‌همین‌منظور برای اطلاع از آخرین اخبار درخصوص اتفاقات سیاسی منطقه اقلیم کردستان عراق، سری به دفتر ملابختیار زده‌ایم که مشروح گفت‌وگو به شرح ذیل است. 

 

 

اختلافات زیادی بین شما و دولت مرکزی درخصوص بودجه، فروش نفت، نیروی پیشمرگه و… وجود دارد؛ چرا تا به امروز دوطرف نتوانسته‌اند این مشکلات را حل کنند؟ 
درواقع اختلافاتی وجود دارد که جنگ داعش هم به آن اضافه شده است. من مسئولانه می‌گویم بغداد می‌توانست این مشکلات را حل کند، اما تاکنون اقدام مثبتی انجام نداده است.
در چند روز گذشته شورای استانی کرکوک رأی به برافراشتن پرچم اقلیم کردستان روی ساختمان‌های اداری شهر کرکوک را داد که این موضوع باعث نارضایتی برخی گروه‌های عرب و ترکمان در شهر کرکوک و نارضایتی حکومت مرکزی شد. دلیل این مطلب از سوی کُردها چه بود؟ 
برافراشتن پرچم اقلیم در کرکوک به تأخیر افتاده بود و باید زودتر این کار انجام می‌شد. پرچم اقلیم در شهر خانقین در سال ٢٠٠٤ برافراشته شد و همین مسئله در کرکوک هم باید صورت می‌گرفت. درخصوص سؤال شما، اول اینکه در حقیقت وضعیت داخل کرکوک باعث این موضوع شد و دوم ما زمان زیادی را از دست داده‌ایم. بغداد قبل از پایان جنگ با داعش، باید رأی اقلیم کردستان درباره موضوع ماده ١٤٠، پرچم و رفراندوم را بداند و اینکه ما پیام خود را بدون درگیری به بغداد برسانیم و به همان شکل با تمام احزاب سیاسی و مردم عراق نیز این مسئله را در میان بگذاریم.
نشستی با حضور حزب شما، اتحادیه میهنی و حزب دموکرات (پارتی) در اربیل درخصوص موضوع همه‌پرسی استقلال اقلیم کردستان برگزار شد و همین‌طور هیئتی از اقلیم برای بررسی این موضوع به بغداد سفر کرد. می‌توانید بگویید نظر بغداد دراین‌باره چیست؟ 
نتیجه سفر هیئت کردستانی به بغداد خوب بود. قبل از سفر هیئت کُردی، بازخوردها در بغداد منفی و علیه ما بود، اما پس از رفتن هیئت اقلیم به بغداد، فضا آرام شده است و آنها وعده داده‌اند که راه‌حلی برای این موضوع پیدا کنند. البته هیئت کردی در بغداد هیچ تصمیمی برای پایین‌کشیدن پرچم اقلیم کردستان در کرکوک نگرفته است. نکته مهم این است که بعد از رفتن هیئت کردی به بغداد، گفت‌وگوی ما با دولت مرکزی درخصوص اجرائی‌کردن موضوع ماده ١٤٠ بهتر انجام می‌شود، اما هنوز مشکلات مابین اقلیم کردستان و بغداد بدون راه‌حل باقی مانده است.
در جنگ با داعش، برخی مناطق از سوی نیروهای پیشمرگه از تصرف داعش آزاد شدند و به کنترل نیروهای پیشمرگه درآمدند که این نواحی به نام مناطق مورد مناقشه اقلیم با دولت مرکزی معروف هستند. آیا شما از این مناطق عقب‌نشینی می‌کنید یا برنامه دیگری دارید؟ 
ما جنگجوی اجاره‌ای نیستیم که هر زمان منطقه‌ای از عراق تصرف شد، آن را آزاد کنیم و بعدا آن را تسلیم دولت کنیم. ما برای پول و حقوق به کرکوک و خانقین و… نرفته‌ایم. ما مانند بخشی از اقلیم کردستان به این مناطق نگاه می‌کنیم و چون ارتش عراق و نیروهای امنیتی نتوانستند از این مناطق دفاع کنند، به این مناطق آمدیم. ما چهار سال قبل از ظهور داعش به کرکوک آمدیم، خب در آن زمان ارتش عراق و نیروهای امنیتی هنوز شکست نخورده بودند، اما توانایی کنترل و برقراری امنیت در کرکوک را نداشتند، بنابراین به این مناطق آمدیم تا از آن محافظت کنیم. واقعیت این است که با آمدن داعش و پس از آن که هیمنه ارتش عراق در موصل، الانبار، فلوجه و… شکسته شد، پیشمرگه‌ها در هیچ منطقه‌ای شکست نخوردند و به حراست از مناطق مختلف پرداختند.
شما رویکرد ایران و ترکیه در مورد موضوع استقلال را چگونه می‌بینید و به نظر شما این دو کشور چگونه با این مسئله تعامل می‌کنند؟ 
بی‌گمان سیاست رسمی این دو کشور این است که موافق استقلال اقلیم کردستان نیستند، اما واکنش ترسناکی هم در برابر استقلال اقلیم به آن اندازه‌ای که همه فکر می‌کنند ندارند و همچنین اینکه زمینه برای گفت‌وگو با آنها نباشد هم دور از واقعیت است. زمینه گفت‌وگو دراین‌خصوص با این دو کشور زیاد است. از سال ١٩٢٣ تا به امروز و در همه تاریخ سیاسی عراق، کُردهای عراق تا به این اندازه نتوانسته‌اند در مورد استقلال با بغداد صحبت کنند و ما مدام هم این سیاست را تکرار می‌کنیم. واکنش ایران و ترکیه اگر با سده گذشته و بعد از جنگ اول و جنگ دوم جهانی و جنگ سرد برآورد شود، نسبت به آن دوران کمتر شده است و آنها دراین‌باره که آیا استقلال خوب یا بد است با ما گفت‌وگو می‌کنند و خطرات این تصمیم را به ما می‌گویند؛ یعنی دراین‌باره دیالوگ وجود دارد. الان در منطقه دیالوگ جای درگیری را گرفته و این موضوع بسیار مهمی است.
در مورد برافراشتن پرچم اقلیم در کرکوک چطور؟ ایران و ترکیه چه نظری دارند؟ 
در مورد پرچم هم، همین مسئله است. ایران با ما گفت‌وگو کرد و واکنش تهران تند نبود، بلکه واکنش مسئولانه‌ای بود و در قياس با ترکیه، واکنش نرمی بود. حتی در قیاس با برخی احزاب ترکمانی و برخی در بغداد، واکنش ایران نرم‌تر بود. این مایه دلخوشی ماست. مقامات ایرانی با ما در مورد پرچم گفت‌وگو کرده‌اند و برایشان روشن کردیم که دلیل این اقدام چه بوده است و دراین‌باره ایران، هم با آقای مسعود بارزانی و هم با دو حزب اصلی اتحادیه میهنی و پارت‌دموکرات گفت‌وگو کرده است.

 

 

٭شرق