بین الملل

موکریان – بسیاری بیهوش روی زمین افتاده‌اند، گروهی قی می‌کنند و دور دهان عده‌ای دیگر هم کف جمع شده‌ است. کلاه‌سفیدهای سازمان دفاع مدنی هم ماسک به صورت زده‌اند و با شلنگ‌ مجروحان را شست‌وشو می‌دهند و کشته‌شدگان را جابه‌جا می‌کنند. اینها صحنه‌های فیلمی آخرالزمانی و دراماتیک نیست، وضعیت نابه‌سامان روز گذشته یکی از شهرهای استان ادلب سوریه بود که برخی از سوری‌ها با دوربین‌ها و تلفن‌های همراه خود ضبط و منتشر کردند. تصویرها بر یک خبر صحه می‌گذاشت: سوریه بار دیگر هدف حملات شیمیایی قرار گرفته است.

 

موکریان ــ پس از آنکه ترکيه مجوز ورود به خاک سوريه را از سوي قدرت‌هاي جهاني و منطقه‌اي در ديدارهاي ضرب‌الاجلي پس از کودتای ١٥ جولاي دريافت کرد، به صورت سيستماتيک و با کمک آتشبار سنگين وارد عمق ٤٠‌کيلومتري و پهناي ٧٠‌کيلومتري شمال سوريه شد.

آژانس خبرگزاری موکریان ــ افشین غلامی: پنجشنبه گذشته پس از توافق بین نیروهای کرد و روسیه قرار شد روستاهای جبهه غربی منبج که در اختیار نیروهای کرد است به ارتش سوریه واگذار شود. به گفته کارشناسان، واگذاری روستاهای بخش غربی منبج به ارتش سوریه به این دليل است که از بهانه‌های ترکیه برای حمله به نیروهای کرد کاسته شود. البته مقامات ترکیه در اظهارنظرهای خود همواره به دنبال حمله به منبج و عقب‌راندن نیروهای کرد از این مناطق هستند و حملات مداوم توپخانه‌ای شبه‌نظامیان وابسته به ترکیه به مواضع نیروهای کرد نشان می‌دهد ترکیه از هیچ فرصتی فروگذار نمي‌كند.

موکریان ــ  اشارە: با وجود نگرانی کردهای از تغییر رویکرد احتمالی آمریکا در قبال آنها در دولت «دونالد ترامپ»، به نظر می‌رسد دولت جدید ایالات متحده، دست‌کم در کوتاه‌مدت، برنامه‌ای برای تغییر رویه خود دراین‌باره ندارد؛ گواه این ادعا استقرار نیروهای ویژه آمریکایی در منبج در حمایت از نیروهای کرد است.

موکریان ــ اشارە: گرمی به‌عنوان مهم‌ترین، معتبرترین و پرمخاطب‌ترین مراسم سالانه موسیقی در دنیا اعتباری یگانه دارد. بیشتر کارشناسان اعتبار این جایزه را چیزی درحد و اندازه جایزه اسکار می‌دانند که در سینما اهدا می‌شود.

یکشنبه‌شب کمانچه‌نواز شهیر ایرانی به خاطر همراهی با گروه راه ابریشم جاودانه شد و نام ایران هم به لیست کشورهایی که نوازندگان آنها توانسته‌اند معتبرترین جایزه موسیقایی جهان را از آن خود کنند، اضافه شد. تا مدتها مطرح‌شدن نام عمر اکرم به‌عنوان تنها فارسی‌زبانی که گرمی را به دست آورده، برای ایرانی‌ها جذاب و دلربا بود. همین که نام چهره‌های شناخته‌شده موسیقی ایران دربخش «موسیقی جهانی» مطرح باشد، همین که آلبوم‌های حسین علیزاده، محمدرضا شجریان و شهرام ناظری درمعتبرترین جایزه موسیقایی جهان که اهمیتش از نظر بسیاری در ردیف جایزه اسکار است، نامزد شود، ایرانیان را راضی می‌کرد.
یکشنبه اما رویاپردازی ایرانی‌ها به حقیقت پیوست و یک ایرانی درهمراهی با گروه راه ابریشم جایزه گرمی را به دست آورد. بله؛ گروه موسیقی «راه ابریشم» به سرپرستی «يويوما» جایزه بخش بهترین موسیقی جهانی را درگرمی از آن خود کرد تا کلهر نخستین ایرانی برنده این جایزه (البته به صورت گروهی) باشد.

موكريان – اشاره: امروزه فضای بین الاذهانی در خاورمیانه آنقدر عوض شده که باورش دشوار است که تا سی سال پیش، این مسیحیان بودند که جناح تندروی ناسیونالیسم فلسطین را تشکیل می دادند، نه اسلامگرایان حماس و جهاد اسلامی.

هیلاریون کاپوچی، اسقف پیشین کلیسای کاتولیک بیت المقدس در اولین روز سال جدید در تبعیدگاهش در رم درگذشت.

اسقف کاپوچی نامی آشنا در عرصه مبارزات فلسطین در دهه های شصت و هفتاد میلادی است.

باور این رهبر مذهبی به آرمان فلسطین، کمتر از ایمان مسیحیش نبود.

 اسقف کاپوچی تنها رهبر فلسطینی حاضر در جنبش فلسطین نبود.

در دهه های شصت و هفتاد سده گذشته، قرینه های سازمانهای اسلامی حماس و جهاد اسلامی دو گروه چپگرا بودند:

جبهه خلق برای آزادی فلسطین و جبهه دمکراتیک برای آزادی فلسطین و البته در راس هر دو، مبارزان مسیحی نایف حواتمه و جرج حبش قرار داشتند.

هر دوی این سازمانها با اندکی تفاوت، مواضع رادیکالتری نسبت به فتح عرفات قرار داشته و گاه و بیگاه نرمش و میانه روی آن را محکوم می کردند.

دست راست دکتر جرج حبش یک مسیحی دیگر بود، دکتر ودیع حداد تندروترین چریک تاریخ فلسطین و مسئول یک رشته حملات خونبار به اهداف اسرائیلی در اقصی نقاط گیتی.

نام ادوارد سعید هم البته پرآوازه تر از آنست که نیاز به وصف باشد.

شاید مناسبترین معرف برای وی تصویر معروفش در جنوب لبنان است.

 پس از عقب نشینی اسرائیل از این منطقه در سال ٢٠٠٠، بزرگترین روشنفکر جهان عرب به آنجا رفت و به سمت مرزهای اسرائیل سنگ پرتاب کرد.

این کرده نمادین در واقع اجرای مو به موی یک مناسک مبارزاتی حزب الله بود.

امروزه فضای بین الاذهانی در خاورمیانه آنقدر عوض شده که باورش دشوار است که تا سی سال پیش، این مسیحیان بودند که جناح تندروی ناسیونالیسم فلسطین را تشکیل می دادند، نه اسلامگرایان حماس و جهاد اسلامی.

اما در سی سال پیشگفته، تحولات مهمی در جهان و منطقه افتاد که یکی از پیامدهایش انزوای مسیحیان بومی خاورمیانه است.

با این وضع شگفت انگیز نیست که در تمامی این سالها سخنی از اسقف کاپوچی نباشد، حتی همراهیش با ناوگانهای آزادی و مرمره که دومی کشتاری سبعانه هم در پی داشت، کمتر توجه رسانه ها را جلب نمود.

این دوربرگردان را صرفا نمیتوان با فروپاشی کمونیسم و عروج اسلام سیاسی و افول عربیت توجیه کرد.

فرقه گرایی و طائفه گرایی موجود خاورمیانه کنکاشی عمیقتر از اینها می خواهد.

برای واکاوی نابردباری امروز که موجب بروز انحطاطی همه جانبه در تمام حوزه های حیات اجتماعی شده، بررسی فراگیر و تحلیلی چندمتغیری ضروری است.

باور ندارم که اسلام از هیچ دین دیگری ناشکیباتر باشد.

 همین جمعیتهای مسیحی گوشه و کنار خاورمیانه که تا چند سال پیش در تمام عرصه های تولید از اندیشه گرفته تا ثروت حاضر و ناظر بودند، گواه این مدعاست.

تا قرنها اصل فقهی “اهل ذمه” مترقی ترین پیمان نامه همزیستی مسالمت آمیز در تمام جهان بود که نظیری در غرب مسیحی نداشت که به مراتب نابردبارتر از جهان اسلام به شمار می رفت.

در قرن نوزدهم جمعیت غیرمسلمان استانبول بعنوان پایتخت بزرگترین کشور مسلمان، از جمعیت مسلمانش بیشتر بود.

این در حالیست که مسلمانان اسپانیا و سیسیل یا تا آخرین نفر کشته شدند و یا ناچار به تغییر دین شدند.

شگفت انگیز است در حالیکه خاورمیانه هرروز ناشکیباتر می شود، در مناظرات چندفرهنگ گرایی هنوز به تجربه عصر شهروندی عثمانی استناد می شود.

در حالیکه در ترکیه امروز برخلاف این پیشینه، به شیوه ای غیر رسمی، “ترک سنی” عالیترین برند شهروندی است. 

فرقه گرایی امروز خاورمیانه به قدری غلیظ است که در صورت بندیهای هویتی رایج به زحمت می توان جایی برای خرده هویتهایی چون ایزدی و علوی و بکتاشی یافت چه برسد به مسیحیت!

درست ده سال پیش هنگامی که عراق در آتش فرقه گرایی می سوخت، ویکی لیکس اسنادی از گفتگوی حسنی مبارک با یک مقام آمریکایی منتشر کرد.

مبارک با اشاره به وضعیت ناگوار عراق گفته بود، توازن هویتی در عراق به هم خورده است. شیعیان عرب دل در گرو ایران دارند و عروبه و سنی گری بی هم ناتمامند.

این سخن که نقل به مضمون شده، بخوبی روند خاص گرا و محلی گرا شدن هویتهای سیاسی و پیوند آنها با مذهب را نشان می دهد.

پیوندی که ممکن است در زمینه ای کاملا سکولار رخ دهد و سویه های کارکردی آن مهمتر از دیگر تبیینهایش باشد.

ایران هم از این وضعیت مستثنی نیست.

نامهربانیهای کنونی نسبت به اهل سنت، به استثنای دوره تثبیت صفویه، ریشه های ژرفی در سنت و تاریخ ایرانی ندارد.

با این وصف درگذشت کاپوچی تنها فقدان یک مبارز خستگی ناپذیر آرمان فلسطین نیست، بلکه آه حسرتی بلند برای روزگاری نه چندان دور هم هست.

اصطلاح همزیستی برای شرح آن دوره که رنگینتر از امروز بود، کافی و وافی به مقصود نیست.

 چه ما مسیحی و مسلمان و یهودی و کرد و ترک و فارس و عرب و ایزدی و علوی فراتر از همزیستی، “درهم تنیده” بودیم.

*دكتر صلاح خديو، تحليلگر سياسي

نیروهای امنیتی ترکیه در ساعات اولیه بامداد شنبه، پیمان عارف پناهنده سیاسی ایرانی را در آنکارا، بازداشت کردند. 

به گزارش موكريان در تصاویر ویدیوئی که همسر عارف به صورت زنده از حضور نیروهای امنیتی در محل اقامت خود از شبکه اجتماعی فیس بوک پخش کرد ماموران پس از مدتی انتظار پشت در بسته حکم بازداشت را به پیمان عارف نشان دادند و او را با خود بردند.

سمیرا جمشیدی، همسر عارف گفت: آنها با پلیس آنکارا تماس گرفته ‌بودند اما جوابی نگرفتند. وي در تمام مدت به پخش زنده این اتفاقات از طریق پروفایل فیس‌بوک خود مشغول بود.

پیمان عارف مدتی هم در ایران زندانی بود. او سال ۱۳۹۳ از ایران خارج شد و ضمن تحصیل در دانشگاه به فعالیت های سیاسی خود ادامه داد.

هنوز از دلیل رسمی بازداشت پیمان اطلاعی در دست نیست.

عارف در ايران و در جریان يك محاکمه در دادگاه انقلاب، به یک سال حبس تعزیری، ۷۴ ضربه شلاق و محرومیت از حرفه روزنامه‌نگاری و عضویت و فعالیت در احزاب سیاسی محکوم شده بود.

موكريان – یک دادگاه در عربستان امروز پانزده نفر را به اتهام جاسوسی برای ایران به اعدام محکوم کرد.

دادگاه ویژه کیفری شهر ریاض، همچنین پانزده نفر دیگر را در همین رابطه به حبس از شش‌ ماه تا ۲۵ سال محکوم کرده و دو نفر دیگر را نیز در این پرونده تبرئه کرد.

به گزارش رويترز در میان ۳۲ نفر ذکر شده، سی تن آنها از شیعیان عربستان هستند و دو تن دیگر یک ایرانی و یک افغان هستند که همگی در سال ۲۰۱۳ به اتهام جاسوسی برای ایران بازداشت شده و دادگاه آنها در ماه فوریه سال جاری برگزار شد.

احكام صادره قابل فرجام خواهي است و اجراي احكام اعدام منوط به تأييد پادشاه عربستان مي باشد.

«آسیه عبدالله»، رئیس مشترک حزب اتحاد دموکراتیک کُردستان سوریه، با اشاره به پیشروی‌های نیروهای وابسته به ارتش ترکیه در خاک سوریه گفت: ما قبل از تجاوز نظامی ترکیه به خاک سوریه به صورت آشکار به همه جهان اعلام کردیم که هدف ترکیه نه مبارزه با داعش بلکه تصرف خاک سوریه و فشار بر منطقه کُردستان سوریه است.

کمال حسینی – اشاره: به نظر می‌رسد با رویدادهای اخیر ترکیه تصویرسازی از مسیر جنبش‌های اسلامی در جهان به واقعیت وجودی و برآیند کامل منطقی خود دست یافته باشد. اگر این تصویرسازی تا سال‌های 2012 حول چهره‌ای ژانوس‌وار؛ یعنی جنبش‌های اسلامیِ دولت – محور و جنبش‌های اسلامی جامعه – محور بازسازی شده بود اکنون این تصویر در پرتو رخدادهای اخیر ترکیه و گام‌های حساب شده اردوغان در حال تبدیل به واقعیت تکینی است که منادی‌بخش تقدیر مقدر تمامی این جنبش‌ها به شمار می‌رود.  

به نظر می‌رسد «لابراتوار دمکراسی» جهان اسلام در تلاش‌های خود برای بومی‌سازی مدرنیته‌ای شکست خورده باشد که حداقل از زمان دست‌یابی حزب عدالت و توسعه به قدرت، درصدد مفصل‌بندی گفتمانی برآمده بود که مناظره مرزهای دولت و جامعه، حوزه عمومی و خصوصی، تلاش برای آزادسازی قواعد زندگی روزمره و مساله حقوق بشر همبسته گفتاری آن را تشکیل می‌داد. این شکست را می‌توان در پرتو شکست مدرنیسم و همبسته گفتاری آن در مقابل جریان هویت‌سازی- یابی تبیین کرد؛ اما آنچه که واجد اهمیت بیشتری است تجربه مشترک جنبش‌های اسلامی در مسیر دست‌یابی به قدرت و دست یافتن به قدرت است؛ که در خلال این فرایند مسیری کاملا اقتدارطلبانه و سکیولار را در پیش گرفته‌اند.

به رغم آنکه سیاست همواره به احضار عناصر گفتمانی از گذشته دست می‌یازد اما بازخوانی خط سیر قدرت‌یابی این جنبش اسلامی که جامعه-محوری از مهمترین خصایص آن بود در برهه کنونی چنین به ذهن متبادر می‌نماید که بازگشت به تز اسلام – ترک تنها در پس زمینه بازخوانی تاریخی این جنبش مثمر ثمر بوده و توضیح دهنده رخداد‌های اخیر نمی‌تواند باشد؛ از این رو وضعیت کنونی را باید صرفا از دریچه «وضعیتی استثنایی» مورد بازخوانی قرار داد که فاشیسم در مسیر دست‌یابی خود به قدرتی تکین در تمامی مناطق جهان از آن عبور کرده است. بازخوانی این مسیر در عین حال بازنمایی کننده سرشت قدرت است؛ می‌تواند نقطه خاتمه‌ای نیز بر جنبش‌های اسلامی جامعه – محور به شمار رود.

اما از سوی دیگر؛ سیر رویدادهایی که به وضعیت استثنایی اخیر رسیده‌اند را می‌توان در پرتو مساله کورد در ترکیه نیز بازخوانی کرد؛ امری که می‌تواند به مثابه دماسنج «لابراتور دموکراسی» نیز مدنظر قرار گیرد؛ در برهه‌ای که کوردها و طرفداران آن توانستند معادلات بازی سیاسی در ترکیه را تغییر دهند حزب عدالت و توسعه با بهره‌گیری از فضاهای هویتی و استفاده از منابع قدرت توانست این معادله را تغییر داده و با بهره‌گیری و دامن زدن به پوپولیسم از تفرق نیروهای دمکراسی‌خواه به نفع خود استفاده نماید. این فضاسازی، بویژه بعد از کودتا به ساختار فرصتی منجر گردید که حزب حاکم آن را برای بهره‌گیری خود مورد استفاده قرار داد. انفعال کوردها و عدم حمایت نیروهای دمکراسی‌خواه در مقابل اقدامات اردوغان، به‌ویژه به‌دست گرفتن شهرداری‌های مناطق کوردنشین، اهمیت این دماسنج دموکراسی را هر چه بیشتر در کانون توجه قرار می‌دهد؛ «جان دوندار» سردبیر روزنامه جمهوریت وضعیت کنونی را بهتر از هرکسی با صراحت تحلیل کرده است؛ ترکیه به سمت حکومت مأموران گشتاپو می‌رود.

در این میان برای بررسی بیشتر تحولات ترکیه و امکان خروج از بن‌بستی که آک‌پارتی به رهبری اردوغان در عرصه سیاست‌ورزی برای احزاب قانونی این کشور ایجاد کرده است و آینده کوردها به‌ویژه سرنوشت حزب دموکراتیک خلق‌ها، به گفتگو با چهار کارشناس حوزه مسائل خاورمیانه و ترکیه؛ دکترکامران متین – استادیار روابط بین‌الملل دانشگاه ساسکس انگلستان، دکترصلاح خدیو – تحلیلگر سیاسی، اردشیر پشنگ – دانشجوی دکتری روابط بین‌الملل و آرمان سلیمی – پژوهشگر مسائل خاورمیانه، پرداختم:

 سوال: سرمايه دولت و حمايت ناسيوناليسم ترك براي تداوم روند موجود در تركيه و برای بقای آكپارتي و شكست اپوزيسيون به ويژه كوردها، کافی می‌باشد؟ ميان اين سرمايه و حامیان دولت با خيل رو به افزایش ناراضيان به‌ویژه بعد از کودتای جولای، مي‌توان توازني نسبي قائل شد؟

آرمان سلیمی: اساسا اگر برای احزاب و جریان‌های مخالف اردوغان پایگاه مردمی قائل شویم، برای حزب عدالت و توسعه به نسبتِ بیشتری می‌توان این پایگاه مردمی را قائل شد. باید این واقعیت را پذیرفت که نیمی از شهروندان ترک حامی اردوغان و حزب متبوع‌اش هستند. از این جهت نمی‌توان گفت که اردوغان بر خلاف اپوزیسیون‌اش دارای پایگاه مردمی نیست. در ضمن اگر توازن قوا (Balance of power) میان قدرت اجتماعی – سیاسی اردوغان با احزاب سیاسی را برآورد نماییم، بدون تردید قدرت اردوغان به مراتب از مخالفان‌اش بیشتر است. زیرا احزاب اپوزیسیون به‌طور کامل مخالف اردوغان نیستند؛ هم‌چنین، در یک دهه اخیر این احزاب نتوانسته‌اند در نقش اپوزیسیون آلترناتیوی جدی را در مقابل راهبردهای حزب عدالت و توسعه ارائه کنند. اما در آینده می‌توان پیش‌بینی نمود که روند تمامیت‌خواهی و گذار اردوغان به سوی عقلانیت شرقی، موجبات کاهش قدرت و نفوذ فعلی وی را در پی داشته باشد.

 کامران متین: الزاما نه، چرا كه اتفاقا بخش عمده‌اي از اقبال عمومي حزب عدالت و توسعه در ١٠ سال اخير ناشي از رشد اقتصادي نسبتا بالای ترکیه بوده است. اما سیاست‌های آ.ک.پ به ویژه در دوره قبل از تجدید رابطه با روسیه شوك‌هايي به اين اقتصاد وارد كرده و بر روند نرخ بالای رشد اقتصادی این کشور تاثیر منفی نهاده است. در ماه‌ها و هفته‌‌های اخیر هم ارزيابي نهادهاي مالي بين‌المللي از آينده اقتصادي تركيه كمي بدبینانه بوده که بی شک بر اقتصاد ترکیه تاثیر منفی خواهد گذاشت.

به اين دليل در واقع مي‌شود تصور كرد رشد اقتصادي تركيه اگر در همين سطح باقي بماند و يا بدتر شود شهروندان عادي تركيه منهای کوردها هم ممكن است كه از حزب عدالت و توسعه روي برگردانند و تنها تأكيد بر ناسيوناليسم افراطی و راديكال ترك شايد در اين حالت كافي نباشد براي تداوم قدرت سياسي آ.ك.پ.

سوال: اپوزسیون امروز دولت ترکیه متحدان دیروز آکپارتی بودند چه اتفاقاتی باعث جابه‌جایی در چینش بازیگران سیاسی ترکیه شد تا منجر به تحولات اخیر گردد؟ به‌طور مشخص گولنیست‌ها که با دولت آکپارتی اشتراکات فکری و هم زبانی داشتند چرا در جبهه‌ مخالفت با دولت اردوغان قرار گرفتند؟ 

صلاح خدیو: دولت آكپارتي در اوايل روي كار آمدن يعني در سال ٢٠٠٢، باتوجه به تجربياتي كه از شكست اسلام‌گراها در عرصه سياسي تركيه داشتند، برآورد استراتژيكي براي خود تعريف كردند به گونه‌اي كه اين حزب متحدان اوليه‌اي براي دولت تعريف كرد به اين خاطر كه بتواند با ارتش و دستگاه كماليستي حاكم بر تركيه مقابله كند تا از پس چالش‌هايي كه احتمال مي‌داد اين سيستم برايش ايجاد كند، برآيد.

به دنبال آن دولت اردوغان در اتحادي موقت با جنبش گولنيست‌ها به رهبري فتح الله گولن قرار گرفت. تحليل‌هايي كه آن زمان وجود داشت ناظر بر اين بود كه اين يك اتحاد استراتژيك است و آن‌را به عنوان وحدت دو جريان اسلام‌گراي نزديك به هم تحليل كردند.

برنامه ديگر آ.ك.پ اين بود كه رأي كوردها را بر عليه سيستم سياسي كماليستي تركيه بسيج كند تا قادر باشد از آن گذر كند. اين دو اتحاد تا سال‌هاي اخير كمابيش و هريك به نوعي (مثلا در مورد كوردها نوعي گشايش سياسي دموكراتيك اتخاذ شد تا نرخ مشاركت آنان را در صحنه سياسي تركيه بالا ببرد و از اين مشاركت به نفع خودش و براي مقابله با ساختارهاي متصلب كماليستي بهره ببرد) ادامه داشت.

اما در سال‌هاي اخير اين اتحاد اينگونه پيش نرفت مشخصا در مورد كوردها و به صحنه آمدن نيروهاي اجتماعي كورد و به فعليت رسيدن پتانسيل بالقوه سياسي كه در كوردستان فروخفته بود، موجب شد احزاب كورد كه از دل اين تجربه سر برآوردند، چندان جهت‌گيري متحدي نسبت به دولت اردوغان نداشته باشند. اين روند براي آكپارتي تبديل به مسئله نگران كننده‌اي شد و وضعيت متعارضي بوجود آورد.

آكپارتي از يك طرف زمينه را براي نوعي سياست‌ورزي محدود براي كوردها مي‌خواست آماده كند و از طرفي ديگر اين سياست‌ورزي، محدود نماند و تجربه سياسي كوردها، مشخصا در اين اواخر با بازيگري حزب دموكراتيك خلق‌ها به عنوان چالشي در برابر اردوغان مطرح شد.

هدف اصلي اردوغان اين بود كه به نوعي برگشت‌ناپذير از سيستم كماليستي عبور كند و راه بازگشت به گذشته را ببندد يعني هيچ راهي باقي نگذارد كه سنت سكولار تركيه، احزاب سكولار و ارتش به عنوان حامي سكولاريزم بتوانند آكپارتي را از اريكه قدرت پائين آورند.

در ادامه اين روند و بعد از كوتاي جولاي امسال اين وحدت كج‌دار و مريض، كه در دو سه سال اخير با گولنيست ها مخدوش شده بود، به‌طور كامل به پايان رسيد و با سركوب گسترده گولنيست‌ها روبرو شد. در ادامه فشار و سركوب گولنيست‌ها، نوبت به كوردها رسيد. اردوغان فكر مي‌كرد آزاد كردن ظرفيت‌هاي كوردها به نفع گذار از سيستم سياسي تركيه از پارلماني فعلي به نوعي سيستم رياستي با محوريت خودش منتهي مي‌شود كه البته اينگونه نشد.

سوال: چرا آکپارتی حداقل در تعامل با کوردها و ادامه صلح، در این سیر تاریخی که اشاره کردید، نتوانست به یک نتیجه برد – برد دست پیدا کند؟ 

صلاح خدیو: چون دست‌کم از یک جایی موضوع سوريه پاشنه آشيل مذاكرات تركيه با کوردها شد. کوردها يعني در واقع پ.ك.ك در برابر يك دوراهي مانده بود البته نمي‌شود كاملا اين ادعا را مطرح كرد ولي تا حدي در برابر يك دو راهي و انتخاب قرار گرفت؛ كه بين تداوم مذاكرات صلح و كمك به اردوغان براي رسيدن به سيستم رياستي و دستيابي به خودمختاري سرزميني و شبه استقلال براي كوردستان سوريه، كداميك را انتخاب كند. بدون ترديد دومي را انتخاب كرد و وضعيت خلع صلاحي كه اردوغان به اميد آن مذاكرات را شروع كرده بود بيشتر از پيش دور از دسترس شد.

سوال: در تحلیل وضعیت کنونی ترکیه و بازگشت آرامش به اردوگاه احزاب سیاسی این کشور، فاکتور خارجی را نباید نادیده گرفت. به رأی شما در جلب حمايت‌های خارجي اردوغان و دولتش می‌توانند موفق‌تر عمل کنند يا نیروهای اپوزیسیون به‌ویژه حزب قانونی دموکراتیک خلق‌ها؟ 

کامران متین: در مورد حمايت‌هاي دول خارجي؛ اسرائيل نسبتا روابط نظامی- امنیتی حسنه‌اي با دولت تركيه داشته حتي در دوراني كه روابط ديپلماتيك نداشتند. در مورد دول غربي هم تركيه اين روزها با اتحاديه اروپا ميانه چندان خوبي ندارد تا جايی كه گزارشگر كميسيون اروپا از اين اتحاديه درخواست كرده كه مذاكرات الحاق دولت تركيه به اين اتحاديه را به دليل بازداشت رهبران كورد حداقل به حالت تعليق درآورند. در مورد آمريكا، مسئله عراق و سوريه تاحدودي ادامه دارد و رابطه آمريكا با نيروهاي كورد در روژئاوا مي‌تواند كماكان باعث تداوم شكاف بين آمريكا و تركيه باشد و حتي اين شكاف را عميق‌تر كند.

آرمان سلیمی: در تحولات پیش‌روی خاورمیانه امکان پیش‌بینی کردن روند تحولات بسیار دشوار است. واقعیت این است که آن‌چه در خاورمیانه در حال وقوع است، نتیجه و موید متغیرهای عقلانی نبوده است؛ بلکه این حوادث بوده‌اند که در خاورمیانه تعیین‌کننده هستند. شاید سال 2013 هیچ کسی نمی‌توانست، رفتارها و کنش‌های فعلی اردوغان را پیش‌بینی نماید. از همین جهت بر این اعتقاد هستم که نباید احتمال گذار مجدد اردوغان به سوی سازش با مخالفان و به ویژه آغاز مجدد فرآیند صلح با کوردها (حتی پ‌.ک‌.ک) را نا محتمل دانست. بر این مبنا می‌توان اظهار داشت که پیش‌بینی موفقیت اردوغان و یا مخالفان وی، اساسا امری ناممکن بوده و به‌شدت تحت تاثیر حوادث آتی خاورمیانه می‌باشد.

صلاح خدیو: اردوغان مي‌خواست تضادهاي داخلي را با يك سياست خارجي تهاجمي حل كند يعني با موفقيت‌هايي كه در سياست خارجي به دست خواهد آورد نوعي حفاظ و سپر مصونيت‌آور براي تجربه سياسي آكپارتي فراهم كند كه البته در سوريه هم با سد پ.ك.ك مواجه شد. سوريه نه تنها به دژ اسلام‌گرايان اخواني تبديل نشد بلكه از رهگذر آن پ.ك.ك به يك قدرت منطقه‌اي تبديل شد كه محاسبات اردوغان را نقش بر آب كرد. در ادامه اين وضعيت صحنه سياسي تركيه به گونه‌اي پيش رفت كه اردوغان در محاسبات سياسي‌اش تجديدنظر كند؛ در سياست خارجي اولويتش كه سقوط بشار اسد و تبديل سوريه به سكويي براي صدور تجربه تركيه و روي كار آوردن دولت‌هاي دوست اسلام‌گرا و متمايل به اخوان‌المسلمين در ساير كشورهاي دلخوش بهار عربي بود، به مهار كوردها تبديل شد. سركوب‌هاي اخير يعني بازداشت سران و نمايندگان حزب دموكراتيك خلق‌ها مكمل رويكرد جديد سياست اردوغان است يعني اكنون سياست اصلي اردوغان مهار كوردهاست.

سوال: اما دولت ترکیه حزب قانونی دموکراتیک خلق‌ها و نمایندگان آن را به حمایت از حزب کارگران کردستان (پ.ک.ک) متهم می‌کند، ارزیابی شما از عملکرد این حزب (ه.د.پ) چگونه است؟ 

صلاح خدیو: بهتر است ما در تحليل‌هاي خود راه درست نقد را به شيوه‌اي فراگير و علمي پيش بگيريم و انتقاد ما تنها به دولت تركيه نباشد بلكه معطوف به كوردها هم باشد. نقدي كه به كوردها وارد مي‌شود اين است؛ حزب دموكراتيك خلق‌ها به علت پايگاه اجتماعي وابسته به پ.ك.ك، نتوانست مستقل از اين حزب قاعده‌اي اجتماعي براي خودش تعريف كند و كنش مستقلي از رهبري قنديل در عرصه سياسي تركيه به نمايش بگذارد. همين وابستگي ه.د.پ باعث نگراني بيشتر اردوغان شد، محاسبه اردوغان اين بود كه كوردها در صورت گشايش سياسي و عبور از ساختارهاي قبلي به متحد طبيعي او تبديل خواهند شد ولي همان‌طوری كه شاهد بوديم اينگونه نشد. براي اينكه اين موضوع روشن‌تر شود من مثالي خواهم زد:

دو سال قبل از اين‌كه منشور اول مذاكرات اسلو در سال ١٩٩٣ بين اسرائيلي‌ها و فلسطيني‌ها منعقد شود شخصيت‌هاي سياسي مستقر در سرزمين‌هاي اشغالي به رهبري «عرفات» در تونس به نمايندگي از «ساف» شركت داشتند؛ «حیدر عبدالشافي» به عنوان دبيركل حزب كمونيست فلسطين كه حزبي قانوني بود و در داخل اسرائيل فعاليت مي‌كرد، خانم «حنان عشراوي» و يك نفر ديگر، اين سه نفر نقش شاخه سياسي “ساف” را ايفا مي‌كردند، اين واسطه‌گري منجر شد به زمينه‌سازي مذاكرات مستقل بين ساف و اسرائيل كه به انعقاد قرارداد اسلو انجاميد. اما در تركيه اين حالت اتفاق نيفتاد. يعني حزب دموكراتيك خلق‌ها نتوانست سياست‌ورزي نسبتا مستقلي از پ.ك.ك ارائه دهد.

با وجود گفتمان تركيه‌اي و سراسري كه اين حزب اتخاذ كرده بود اميد آن مي‌رفت كه با جذب بخش‌هاي چپ‌تر جامعه تركيه و خارج شدن اين حزب از يك دستي كوردي بتواند اين مذاكرات را پيش ببرد ولي باز اين امر ميسر و ممكن نشد. و نقش البته كم‌اهميت در شكست فرآيند مذاكرات صلح داشت.

آرمان سلیمی: پاسخ این سوال را می‌بایست در قالب روند فعالیت حزب دموکراتیک خلق‌ها بعد از سال 2014 مورد تحلیل قرار داد. سران ه.د.پ بعد از مقاومت کوبانی و مشاهده کارشکنی‌های رجب طیب اردوغان و متعاقب آغاز دور جدید درگیری‌ها میان حزب کارگران کوردستان با دولت ترکیه، به نوعی رویکردی آرمان‌گرایانه را در پیش گرفتند. رویکرد ایده‌آل‌گرایانه رهبران ه.‌د.‌پ که به شدت متاثر از جناح جنگ‌طلب پ.‌ک.‌ک به رهبری جمیل بایک بود، نتایجی منفی را بر روابط این حزب با حکومت مرکزی و حزب عدالت و توسعه داشت. به اعتقاد من در عرصه‌ی سیاست‌ورزی خارومیانه پر از تنش و تضاد، می‌بایست کوردهای ترکیه سیاستی عملی‌تر و واقع‌گرایانه‌تری را در پیش می‌گرفتند.

سخنان دمیرتاش در مسکو در محکوم نمودن دولت ترکیه در ماجرای حمله نیروهای ترکیه به جنگنده روس‌ها، حمایت دمیرتاش و یوکسکداغ از جنگ شهری و در پیش‌گرفتن مواضعی حمایتی از رویکرد جنگ‌طلبانه پ‌.ک‌.ک همگی نمادهایی از آرمان‌گرایی ه‌.د.پ طی دو سال اخیر بوده‌اند.

سوال: دست‌آورد كناره‌گيري نمايندگان حزب دموكراتيك خلق ها از فعاليت پارلماني چه خواهد بود و چه تأثيری می‌تواند بر آينده سياسي اين حزب بگذارد؟ آيا اين حركت را مي‌شود در راستاي اهداف آك‌پارتي ارزيابي كرد؟ 

کامران متین: كناره‌گيري نمايندگان حزب دموكراتيك خلق‌ها از فعاليت در پارلمان تركيه تأثير آنچناني بر روند كار پارلمان تركيه نخواهد گذاشت، اين حركت صرفا حرکتی سمبليك هست و طبيعتا پژواك سياسي خواهد داشت، به نظر من هدف اصلي نمايندگان حزب دموكراتيك خلق‌ها هم همين بوده وگرنه آنان هم نيك واقف‌اند كه پارلمان بدون حضور آنها هم در شرايط فعلي مي‌تواند كار خودش را ادامه دهد.

آرمان سلیمی: در شرایط کنونی که رهبران مشترک و 9 نفر دیگر از نمایندگان پارلمانی ه.‌د.پ بازداشت شده‌اند، حزب ه‌.د.پ باید اندکی واقع‌گرایی بیشتری را در پیش بگیرد. در واقع، کناره‌گیری و قهر تداوم مواضع آرمان‌گرایانه‌ی چند سال اخیر رهبران سیاسی کورد ترکیه است. کناره‌گیری از فعالیت پارلمانی نه تنها موجب هیچ گشایشی نخواهد شد، بلکه همان هدفی است که اردوغان در پی ‌آن است. در نتیجه می‌بایست حزب ه.‌د.پ با اتخاذ سیاستی عمل‌گرایانه از حداقل فضای موجود برای رایزنی و پیش‌برد اهداف و برنامه‌های خود بهره بگیرد. البته این رویکرد می‌بایست در دو سال گذشته هم در جریان تعامل با حزب عدالت و توسعه، به ویژه بعد از انتخابات 7 نوامبر 2015 که اردوغان به شدت نیازمند حزب ه‌.د.پ برای تشکیل کابینه دولت بود، انجام می‌گرفت که متاسفانه این فرصت تاریخی با آرمان‌گرایی رهبران حزب از دست رفت.

صلاح خدیو: این کناره‌گیری به نفع هيچكس تمام نمي‌شود و اين يك بازي باخت باخت است نه كوردها در صورت ادامه روند فعلي، نفعي دارند و نه اردوغان و دولت تركيه.

اردشیر پشنگ: كناره‌گيري حزب دموكراتيك خلق‌ها از پارلمان تركيه تأثير مثبتي بر آينده سياسي اين حزب نخواهد گذاشت. شرايطي كه الآن اين حزب دچار آن شده و به عبارتي بهتر شرايطي كه حزب حاكم براي ه.د.پ ايجاد كرده، به نوعي سردرگمي تلقي مي‌شود. از يك طرف فعاليت‌هاي قانوني حزب با حكم‌هاي بازداشت ١١ نفر از اعضاي آن حزب كه گويا به همه ٥٩ نفر نماينده اين حزب هم سرايت خواهد كرد، مانع از اين خواهد شد كه حزب در چارچوب قانون و با همين محدوديت‌هايي كه دارد، فعاليت داشته باشد. از طرف ديگر حزب دموكراتيك خلق‌ها برآمده از اراده ٦ ميليون نفر كورد و حتي غيركورد بوده و امتياز مهمي كه اين حزب داشت، حركت در چارچوب قانون اساسي و استفاده از ظرفيت‌هاي قانون اساسي ولو محدود تركيه بود، بنابراين اين اعلام خروج از پارلمان تأثير مثبتي نخواهد داشت.

برداشت برخي اعضاي حزب دموكراتيك خلق‌ها اينگونه است كه خروج آنها از پارلمان و متعاقب آن افزايش فشار بر حزب جمهوري‌خواه خلق بعد از تسويه كوردها و احتمال اينكه اعضاي حزب جمهوري‌خواه هم از پارلمان خارج شوند، عملا پارلمان را از حيث اعتبار ساقط خواهند كرد، حتي اگر اين برداشت و پيش بيني آنها اتفاق افتد باز روشن نيست كه؛ اولا حاكميت با همين حجم فشار به سراغ حزب جمهوري‌خواه خلق كه ديگر حزب اپوزيسيون مي‌باشد برود، دوما خارج شدن از پارلمان تأثيري در روند يكجانبه‌گرايي كه رجب طيب اردوغان آغاز كرده، بگذارد.

سوال: پیش‌بینی شما در صورت ادامه روند وضع موجود برای بازیگران عرصه سیاست ترکیه چگونه خواهد بود؟ 

کامران متین: در حالت فعلي و در کوتاه‌مدت بحران‌هاي داخلی و خارجی نوعي واهمه را در سطح عمومي درست كرده که به همراه تاثیرگذاری گفتمان ناسیونالیسم ترک به نفع اهداف سیاسی- انتخاباتی آ.ک.پ خواهد بود. در عين حال سرکوب رسانه‌هاي آزاد و مستقل و فشار بر احزاب مخالف و جامعه مدني هم امكان سازمان‌دهي سياسي كارآی اپوزيسيون عليه آ.ك.پ را در كوتاه‌مدت مختل كرده ولي بعيد است كه در میان‌مدت و درازمدت اين وضعيت و تاکتیک‌های سیاست تاکنونی آ.ك.پ بتواند به شکل موثری تداوم یابد.

اردشیر پشنگ: در صورتي كه اين كناره‌گيري ادامه داشته باشد به احتمال زياد منجر به منزوي شدن اين حزب خواهد شد. به هرحال اگر صداهاي اعتراضي در داخل پارلمان باشد يقينا خيلي موثرتر از صداهايي خواهد بود كه از خارج پارلمان و در خيابان بلند شوند چون صداهاي خياباني تحت‌تأثير سانسور شديد خواهد بود. اينترنت و بسياري از شبكه‌هاي مجازي و كانال‌هاي محلي كه در غرب تركيه آزاد هستند در شرق تركيه و در كوردستان فيلتر و مسدود شده‌اند. با اين وجود ماندن در پارلمان و انسجام در اعتراض و همراه كردن نماينده‌هاي معترض به ويژه از حزب جمهوري‌خواه خلق تأثير بيشتري خواهد داشت نسبت به تاكتيك عدم فعاليت در پارلمان تركيه.

سوال: با توجه به شرایطی که مطرح شد، می‌‌توان سرنوشتی مشابه احزاب قانوني كوردها كه در گذشته در عرصه سیاسی ترکیه فعاليت داشتند و منحل شدند، برای ه.د.پ تصور کرد؟ 

آرمان سلیمی: طی یک سال اخیر و قبل از بازداشت‌های اخیر رهبران حزب دموکراتیک خلق‌ها، انحلال این حزب را در ارزیابی‌های خود بسیار محتمل می‌پنداشتم. بعد از برداشته شدن مصونیت قانونی از بخش بزرگی از نمایندگان پارلمانی ه‌.د.پ بیش از هر زمان دیگری سناریوی انحلال حزب ه.‌د.پ را می‌توانستیم متصور شویم. در شرایط کنونی هم احتمال روی دادن چنین سناریویی دور از ذهن نیست. آن‌چه که تاریخ معاصر ترکیه به ما می‌گوید این است که انحلال احزاب بیش از آن‌که واقعی باشد، بیشتر نمادین و صوری است. بدین معنی که هیچ‌گاه حذف اصل جریان فکری و سیاسی مدنظر نبوده، بلکه حزب سیاسی منحل شده در مدت زمانی کوتاه در قالب جریانی جدید و با نامی جدید تاسیس شده است. برای نمونه می‌توان به تاریخ حزبی وابسته به اسلام‌گرایان اشاره نمود که در 1970 در قالب حزب نظام ملی، در 1973 در قالب حزب سلامت ملی، در سال 1987 در قالب حزب رفاه و در سال 1996 در قالب حزب سعادت تشکل یافتند. در تمام این مراحل «نجم‌الدین اربکان» رئیس این احزاب بوده است و پس از انحلال حزب از سوی دادگاه، حزب جدید با عنوانی متفاوت تشکیل شده است. همین روند را هم می‌توان برای احزاب کوردی ترکیه بعد از سال 1991 تاکنون صادق دانست. در نتیجه می‌توان ابراز داشت که در شرایط کنونی انحلال حزب ه‌.د.پ هم بسیار محتمل است، اما آن‌چه مهم می‌باشد این است که دریچه‌ و فضای سیاسی کشور ترکیه، حتی با وجود آغاز دوران نوینی از اقتدار اردوغانی برای سازماندهی کوردها در قالب حزبی جدید مسدود نشده است.

صلاح خدیو: تركيه به دنبال “سريلانكازاسيون” موضوع كورد در تركيه است كه خيلي بعيد است رقباي منطقه‌اي تركيه اين اجازه را بدهند. موضوعي كه در سريلانكا اتفاق افتاد به دنبال يك اجماع منطقه‌اي و حتي بين‌المللي بزرگ صورت گرفت تا به حيات ببرهاي تاميل پايان داده شود. از سوي ديگر در مورد پ.ك.ك با وجود نفوذ عميقش در كوردستان تركيه و فعاليت‌ها و جنبش‌هاي سياسي كه در داخل اين كشور و نفوذي كه در بخش‌هاي ديگر كوردستان دارد، تكرار وضعيت سريلانكا غيرممكن به نظر مي‌رسد. در چند سال آينده دوباره دور جديدي از مذاكرات بين اين دو طرف با ميانجي‌گري قدرت‌هاي قبلي يا قدرت‌هاي منطقه‌اي ديگر از سر گرفته خواهد شد و به احتمال زیاد طرفين با واقع‌بيني بيشتري وارد اين مرحله جديد خواهند شد و از تجارب ناموفق گذشته براي پيشرفت واقعي استفاده مي‌كنند. البته همه اين احتمالات منوط به آينده سوريه و آينده جنگ پ.ك.ك با دولت تركيه و موازنه‌هايي است كه در اين حوزه‌ها اتفاق مي‌افتد. مشخصا در اين زمينه موضوع شهر “الباب” خيلي مهم است، آيا ارتش آزاد وارد شهر الباب مي‌شود؟ آيا كوردها مي‌توانند به تنهايي رقه را فتح كنند؟ همه اين‌ها به نوعي بر وضعيت استراتژيكي كه بين تركيه و پ.ك.ك بوجود آمده تأثيرگذار خواهد بود و سرنوشت حزب دموکراتیک خلق‌ها هم تا به نتيجه نرسيدن و معلوم نشدن سرنوشت موضوعاتي كه بحث شد، چندان مشخص نخواهد بود.

اردشير پشنگ: دست‌كم دادستان نزديك به اردوغان به دنبال آن است كه ه.د.پ هم‌سرنوشت با احزاب قانوني سابق كوردها باشد و آنها را به عنوان احزابي كه از قانون اساسي عدول كردند، كنار بگذارد. و تمام تلاش اردوغان و همراهان وي در دستگاه قضايي تركيه براي اين است كه با وارد كردن اتهامات سنگين، نهايتا كوردها و سومين حزب بزرگ پارلمان را از گردونه رقابت‌ها خارج كنند اما بايد ديد واکنش‌های داخلي در تركيه و فشار كشورهاي اروپايي و آمريكا به عنوان يك عامل بازدارنده در روندي كه اردوغان و حزب حاكم درپيش گرفتند، تا چه اندازه تأثیرگذار خواهد بود. خارج كردن حزب سوم و قانوني از پارلمان و راهي كردن نمايندگان آن‌ها يكي پس از ديگري به زندان قطع به يقين پرستيژ به شدت مخدوش شده تركيه طي دو سال اخير را بيش از پيش مخدوش خواهد كرد و درجه و استاندارد دموكراسي در تركيه را به شدت دچار تنزل مي‌كند و از منظر منافع استراتژيك و از منظر نگاه بيروني به تركيه و همچنين از اين منظر كه دست كم ٦ ميليون هوادار كورد و غیرکورد به اين حزب رأي دادند، به هيچ عنوان خروجي مثبتي نخواهد داشت. شايد براي كوتاه‌مدت كوردها بازنده اين روند باشند اما بازنده نهايي شخص اردوغان و دولت تركيه خواهد بود چرا كه در ميان‌مدت چنين روندهايي تماميت ارضي تركيه را به شدت تهديد مي‌كند.

سوال: و در نهایت راهکار عملی برای برون‌رفت مخالفان از شرایط فعلی به ویژه برای احزابی مثل ه.د.پ که می‌خواهند در یک سیستم قانونی فعالیت کنند، از این بن‌بستی که آکپارتی حداقل بعد از کودتای جولای ایجاد کرده است، چیست؟ 

کامران متین: این مسئله تا حد مشخصي به اعمال و توانايي‌هاي حزب دموكراتيك خلق‌ها بستگي دارد و به همان درجه و حتی بیشتر هم به رفتار آتی آ.ک.پ. اگر سیاست عمومي داخل تركيه دچار پولاريزاسيون و قطبي شدن بیش‌ از حد فعلی شود و دولت آ.ك.پ نتواند وضعيت موجود را مديريت كند، احتمال اينكه اپوزيسيون وسيع‌تري شكل بگيرد و ه.دپ و كوردها هم در روند شكل‌گيري آن نقش داشته باشند و از نتايج آن بهره‌مند شوند، زياد است.

صلاح خدیو: به نظر مي‌رسد حداقل در چند سال آينده اين بن‌بست سياسي بين كوردها و دولت تركيه تداوم خواهد يافت و باز شدن اين بن‌بست احتمالا در سال‌هاي آتي پس از حالت بن‌بست نظامي در جنگ بين دولت ترکیه و پ.ک.ک رخ خواهد داد. از این رو آينده سياست‌ورزي قانوني به‌ویژه برای ه.د.پ در تركيه بستگي دارد به تحولاتي كه در حوزه روابط بين تركيه و پ.ك.ك به وقوع مي‌پيوندد و نتيجه جنگي كه بين اين دو جريان دارد، آيا اين جنگ به كجا خواهد رسيد و آيا موازنه‌هاي جديد سياسي را در داخل تركيه برقرار خواهد كرد؟

اردشیر پشنگ: در شرايط فعلي به دليل بسته‌شدن مجراهاي قانوني توسط حزب حاكم، راه خروج از اين بن‌بست استفاده حداكثري از فرصت‌هاي قانوني و تأكيد بر ظرفيت‌هاي قانون اساسي توسط اعضاي باقيمانده حزب دموكراتيك خلق‌ها، مي‌باشد. در كنار آن بايد لابي‌گري و ديالوگ با نهادهاي قدرت ادامه یابد و از طريق رسانه‌ها با مردم و البته احزاب اپوزيسيون به ويژه جمهوري‌خواه خلق ارتباط بيشتري برقرار کنند و از سوي ديگر کشورهای اروپايي و مجامع بين‌المللي را بيشتر خطاب قرار دهند تا فشارها بر دولت مركزي كارگر شود. نبايد اين نكته را ناديده بگيريم كه آكپارتي به دنبال اين است كه حزب دموكراتيك خلق‌ها دست به خطا بزند و وارد فازهاي غيرقانوني بشود تا راحت‌تر بتواند فرايند محدود كردن و در نهايت انحلال اين حزب را رقم بزند.

گفتگوها: کمال حسینی / منبع: ده‌نگی کوردستان

برخی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی طی نامه‎ای به دبیرکل سازمان ملل متحد دستگیری نمایندگان مجلس ترکیه را محکوم کردند.

به گزارش موکریان  طی نامه ای به دبیرکل سازمان ملل متحد تعدادی از نماینده مجلس شورای اسلامی با همه ی سلایق و گرایش های سیاسی وحتی قومی و مذهبی(اصولگرا،اصلاح طلب،مستقل،ترک،فارس،کرد،بلوچ،لر،شیعه،سنی،ارمنی،آشوری و … )اقدام دولت ترکیه در دستگیری نمایندگان مجلس و لغو مصونیت سیاسی انان را محکوم کردند.

 

سەد کەسایەتی مەدەنی، سیاسی و ژینگە پاریزي كورد بە واژۆ کردنی نامەیەک پشتیوانی خۆیان لە نوێنەران و هاوسەرۆکانی دەستبەسەر کراوەی ه.د.پ دەر بڕی.

بە پیی راپورتی موكريان لە بەشێک لە نامەێ چالاکانی کوردستان دا ھاتووە: “پێویستە دەوڵەتی تورکیا لە هەر چەشنە کردەوەیەک کە ڕێگە لە بەرەدەم ڕەخساندەنی دەرفەتی دیمۆکراسی و وتووێژ دەگرێت خۆ بپارێزێ و جارێکی دیکە بۆ سەر مێزی دانوستان و لێکتێگەیشتن بگەڕێتەوە و بەردەنگ و بەرانبەرەکانی بە فەرمی بناسێت”.

دەقی نامەی پشتیوانی چالاکانی کورد لەگەڵ ناوی سەد کەسایەتی کە ئـێستا بە دەست موکریان گەیشت، بەو جۆرەیە:

بەڵێ بۆ دیالۆگ و دیمۆکراسی

 نا بۆ دەسەڵاتی ڕەهای تاک حیزبی  

کاروانی مافخوازی و دیموکراسیخوازیی گەلی کورد لە تورکیا لە ڕێڕەوەی بەرەوپێشچوونی خۆی، هاوکات و هاوتەریب لە شێوەگەلی جیاوازی خەبات کەڵکی وەرگرتووە و توانیویەتی سەرەڕای چەندین کۆسپ و تەنگەژە و کوودێتای چەند بارە و لەمپەری بە ناو یاسایی، لە قاڵبی پارتی سیاسی و لە پارلەمان و دەرەوەی پارلەماندا چالاکیی خۆی بەردەوام بکات و هەرجارە وەکوو قەقنەس لە ژیلەمۆی ئاگردا خوی ببینێتەوە و لە چوارچێوەیەکی نوێدا درێژە بە خەبات بدات. بەم دواییانەش بە بەستنی هاوپەیمانی لە گەل ئەو بەشە لە کۆمەڵگای سیاسیی تۆرکیا کە باوەڕیان بە دیمۆکراسییەت و مافی گەلان و مەدەنییەت هەیە، دەست بە خەباتێکی گۆنجاو و شیاوی سیاسی و پارلەمانی لەژێرناوی پارتی دیمۆکراسیی گەلاندا کراوە کە بە داخەوە هەلومەرجی ناوچە و دەستێوەردانی جۆراوجۆر لە دوای هەڵبژاردنی یەکەمی پەرلەمان، بوو بە هۆی ئەوەی (ئا،ک،پ) کە دەستی باڵای لە دیماگۆژی و خۆدزینەوە لە بەرپرسیارێتییەکانی خۆی هەیە، بتوانێ دەنگی پێویست بۆ پێکهێنانی دەوڵەت بە دەست بهێنێت و بکەوێتە دوای خۆزگە و خەیاڵەکانی دەسەڵاتدارە نادیمۆکراتەکانی. لەم سۆنگەیە و بەم دواییانە، ئەردۆغان و حیزبەکەی بە بیانووی جۆراوجۆر دەستیان کردووە بە لەمپەر خستنە بەردەم چالاکییە سیاسی و یاساییەکانی هەدەپە. سەرەڕای ئەوەی کە “پارتی دیمۆکراتیکی گەلان”(هەدەپە) بە ڕاشکاوی وەک هەمیشە پشتیوانیی لە دیمۆکراسی کردووە و لە کاتی کوودێتا چەکدارییە لێڵاوییەکەی ئەم دواییەشدا ئەو شتەی بە کردەوە سەلماند، بەڵام حیزبی دەسەڵاتدار وازی نەهێناوە لە دەستگیرکردنی نوێنەرانی هەدەپە و گواستنەوەییان بۆ ژوورە تاکە کەسییەکان. 

دەستبەسەرکردنی سەرکردە و نوێنەرانی هەدەپە تەنیا کێشەکان قووڵتر دەکاتەوە و ئەگەری دروستبوونی شەڕێکی دژوار بە هیچ شێوەیەک دوور لە چاوەڕوانی نییە. ئالێرەوە گەلێ گرینگ و پێویستە دەوڵەتی تورکیا لە هەر چەشنە کردەوەیەک کە ڕێگە لە بەرەدەم ڕەخساندەنی دەرفەتی دیمۆکراسی و وتووێژ دەگرێت خۆ بپارێزێ و جارێکی دیکە بۆ سەر مێزی دانوستان و لێکتێگەیشتن بگەڕێتەوە و بەردەنگ و بەرانبەرەکانی بە فەرمی بناسێت.

لەم ڕووەوە، ئێمە چالاکوانانی سیاسی و مەدەنی و هاووڵاتییانی کوردستانی ئێران، دەستبەسەرکردنی نوێنەران و هاوسەرۆکانی هەدەپە شەرمەزار دەکەین و خوازیاری ئازادییانین لە زووترین کاتدا. هەروەها داواش لە چالاکانی مافی مرۆڤ لە هەموو شوێنێک، حکوومەت و پارلەمانی هەرێمی کوردستان، پارلەمانی یەکێتیی ئەوروپا، ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان و سەرجەم کۆمەڵگای جیهانی دەکەین ڕاشکاوانە هەڵوێستی خۆیان سەبارەت بەم بارودۆخەی ئێستا دەرببڕن و لە هەر رێگەیەکەوە دەکرێ و مومکینە نەهێلن حکومەتی تورکیا درێژە بەم سەرکوتکارییە بدات.

١.عەدنان حەسەنپوور

٢.دلێر ئەسکەندەری

٣.سۆران دانشوەر

٤.مێهران کەریمی

٥.ئەحمەد حوسەینی

٦.وەحید بەهرامی 

٧.شۆڕش تەهماسبی 

٨.ڕیبوار کامرانی پوور

٩.شەریف باجوەر

١٠.عیرفان ڕەشیدی

١١.دانا لەنجابادی

١٢.شێرکۆ هورموزی

١٣.ئارام فەتحی

١٤.دانیال ئیمانی

١٥.ڕۆیا موستەفازادە

١٦.پەیمان ئەسکەندەری

١٧.دارا حسەینی

١٨.وریا دڵ ئەنگیز

١٩.هێژا دیوبند

٢٠.ئیرەج قادری

٢١.زانیار ئەسکەندەری

٢٢.ئەسعەد باقری

٢٣.سیروان پوورموحەممەدی

٢٤.عەتا حوسەینی

٢٥.شۆڕش میکاییلی

٢٦.هێمن کانی سانانی

٢٧. موژدە مەردۆخی

٢٨. دانا ڕوستەمی

٢٩. فرووزان بەسیری

٣٠. فەرزاد کەمانگەر

٣١. پژمان شەریفی

٣٢. ئامیار حەسەنپوور

٣٣.ئارمان موحەممەدی

٣٤.موحەممەد دانش

٣٥.شەتاو بەهرام پوور

٣٦.شنۆ باقری

٣٧.ناسیح هەورامی

٣٨.بێهزاد قادری

٣٩.ئەحمەد ڕاوەند

٤٠.ڕێباز حەسەنی ئازەرپوور

٤١.دانا پزشکیان

٤٢.جەبار تەهماسبی

٤٣.هوشیار بەهرامی

٤٤.فەرهاد هادی

٤٥.مادێح ڕۆستەمی

٤٦.مەهاباد بەهرامی

٤٧.ئارمان ئیسکەندەری

٤٨.داریوش مورادی

٤٩.هیوا پزشکیان

٥٠.لوقمان بەرزگەر

٥١.مهدی دوعاگوو

٥٢.ئازاد حوسەینی

٥٣.موحەممەد خەلیلی

٥٤.میلاد مەحموود نژاد

٥٥.ئارێز ساعد پەنا

٥٦.موختار زارعی

٥٧.ئارام ئازادیان

٥٨.ئەمجەد شەریفی

٥٩.هیمن تالبی

٦٠.ساسان سکوونەتی

٦١.موحەممەد ماجد ئەحمەدی

٦٢.سەمیرا سەلاحی

٦٣.باست شێخ ئەحمەدی

٦٤.سەلاح ئەحمەدی

٦٥.فەردین کەمانگەر

٦٦.بەختیار بەهرامی

٦٧.دانا سەییدعەباسی 

٦٨.مۆحەممەد کازمی

٦٩.ئەفشین بەهاری زەڕ

٧٠.کەماڵ حۆسەینی

٧١.حامید ئەسراری

٧٢.سەلاح زەمانی

٧٣.هێمن ڕۆستەمی

٧٤.مۆحسین ڕەزەوی

٧٥.ناسێح کامەرانی

٧٦.سروە بەدری

٧٧.نەرمین نادری

٧٨.هادی تەبەرزەد

٧٩.سۆران مەڵایی 

٨٠.مەسعوود کوردپوور

٨١.فەریدوون مەڵایی

٨٢.جەبار دەست باز

٨٣.ئارام وەیسی

٨٤.باقر پیری

٨٥.سامان حەیدەری

٨٦.مۆحەممەد ئەمیری

٨٧.ئۆمید شێخی

٨٨.ڕەحمان عەلی وەیسی

٨٩.کەریم پوورمۆحەممەدی

٩٠. ئەمین ڕەحیم پوور

٩١.عەلی ئەکبەر کەریمی

٩٢.لەیلا حەیدەری

٩٣.بەیان ڕۆستەمی پوور

 ٩٤.بێهرووز زارعی

٩٥.عەدنان جوانمەردی

٩٦.شێرزاد قادری

٩٧.کامران بەهرامی

٩٨.خەلیل زەردوویی

٩٩.مۆنیر زەندکەریمی

١٠٠.مۆحەمەد ساڵحی

bigtheme
all right reserved for Mukrian news Agency Designed by Mukrian IT Team Powered by Wordpress - 2014 - 2016